Gisteren een leuk stuk gepubliceerd in het magazine.sweco.nl over het traject Gasloos bij de Swaneburg

Nog dit jaar gaat zwem- en sportcomplex de Swaneburg van het gas af. Het zwembad en de sporthal, waar jaarlijks zo’n 75.000 Coevordenaren zwemmen, badmintonnen, volleyballen en gymnastieken, worden aangepakt zodat ze straks met duurzame energiebronnen verwarmd worden. Guido ter Voert, adviseur Duurzame Gebouwen bij Sweco en Anton Beekman, projectleider bij de Swaneburg, bedachten samen een energieconcept om de warmte in de zomer op te slaan en deze in de winter te gebruiken. Met deze slimme innovatie kregen ze de provincie zover om ook mee te investeren.

Waarom wilde de Swaneburg verduurzamen?

Anton: “Een zwembad is een energie intensieve omgeving. Het zwemwater moet op een constante temperatuur worden gehouden en alle ruimtes eromheen, zoals de kleedkamers en de kantine, moeten worden verwarmd. Hierdoor hadden we met ruim 500 ton per jaar een forse CO2-uitstoot. Door ons gebouw aan te pakken konden we veel besparing realiseren. En als stichting vonden we het ook erg belangrijk om ons steentje bij te dragen aan de energietransitie, hiermee kunnen wij het verschil maken. De tijd was er rijp voor.”

Hoe ziet het duurzame energieconcept bij de Swaneburg eruit?

Anton: “In plaats van gas worden het zwembad en de sporthal eind dit jaar verwarmd door duurzame energiebronnen: warmtecollectoren op het dak, grondwater, restwarmte uit het ventilatiesysteem, buitenlucht en elektriciteit. Aan het water, het grondwater en de lucht onttrekken we energie die via warmtepompen op een bruikbaar temperatuurniveau gebracht wordt. Daarmee verwarmen we het zwembadwater, het sanitair water en de verschillende ruimtes. Door over te gaan op deze duurzame energiebronnen reduceren we onze CO2-uitstoot vanaf dag één aanmerkelijk. Omdat we ook groene stroom inkopen en zelf elektriciteit opwekken, wordt de carbon footprint van het sportcomplex feitelijk nul.”

Is het moeilijk om deze aanpassingen te realiseren in een zwembad?

Guido: “De technische oplossingen worden al wel vaker toegepast, vooral bij nieuwe gebouwen. Dat is niet zo spannend omdat je er in het totale ontwerp direct rekening mee kunt houden. De uitdaging zat ‘m nu in de inpassing in een bestaand gebouw. Dit maakt het werk interessant. Je moet hierbij op zoek naar fysieke en technische ruimtes om de duurzame oplossingen in te passen. De fysieke ruimte hebben we gevonden door gebruik te maken van het dak, de ondergrond en door de bestaande technische ruimtes optimaal te benutten. Technisch gezien zit de uitdaging in het integreren van de nieuwe warmte-opweksystemen met de bestaande warmte-afgiftesystemen. Daarnaast vraagt de omgang met het beschikbare elektrotechnische vermogen ook extra aandacht.”

Jullie hebben de provincie moeten overtuigen om ook te investeren. Hoe is dit gelukt?

Anton: “Het unieke aan het energieconcept bij de Swaneburg is dat het overschot aan warmte van de zonnecollectoren dat we opbouwen in de zomer, wordt opgeslagen in de ondergrond. Hiermee verwarmen we het zwembad en de sporthal in de winter ook gasloos. Het is een beetje technisch verhaal, maar simpel gezegd haal je in de winter het grondwater van een graad of 14 omhoog, je gebruikt de warmte en met een graad of 8 pomp je het water weer terug. In de zomer kan je dat omkeren: water warmer terugpompen dan dat je dat eruit haalt. Met name deze innovatie heeft de provincie over de streep getrokken om te participeren.”

Guido: “We hebben dit concept technisch én financieel uitgewerkt in een haalbaarheidsstudie. Deze studie bleek erg belangrijk in het proces met de stakeholders, de provincie en het college van B&W. Hen hebben we al in een vroeg stadium betrokken en hierdoor groeide het vertrouwen dat dit wel eens kon gaan werken. Er moest beslist worden over een forse investering van een half miljoen euro voor de verbouwing. Die weliswaar direct iets voor het milieu oplevert, maar pas op de langere termijn de exploitatielasten verlaagt. Zo’n besluit neem je niet zomaar, het was echt een sprong in het diepe.”

Anton: “Alle stakeholders voorzien van de juiste informatie en hen succesvol weten te overtuigen voor dit concept te kiezen, dat is hét succes van dit project. Sweco heeft hierin een belangrijke rol gespeeld.”

Guido: “In dit geval waren wij de badmeester die stichting de Swaneburg heeft leren zwemmen en toezicht heeft gehouden, terwijl zij de sprong in het diepe namen!”

Kan deze techniek bij elk zwembad worden toegepast?

Anton: “Ja dat kan wel, maar één op één kopiëren is niet mogelijk omdat elk zwembad zijn eigen karakteristieken heeft. De basistechniek van warmtepompen is altijd mogelijk, maar verder is het maatwerk. Er is ook een verschil tussen overdekte baden en openluchtbaden. Openluchtbaden zijn alleen in de zomer open. Daar kan je de energie voornamelijk uit de buitenlucht en zoninstraling halen. Dat ligt bij een binnenbad in de winter een stuk lastiger.”

Guido: “Bij elk zwembad in Nederland ligt een enorm potentieel. Denk alleen aan het dakoppervlak waar warmtecollectoren en zonnepanelen geplaatst kunnen worden. Het is raadzaam voor zwembaden en sportcomplexen om niet te lang te wachten met naar de mogelijkheden kijken. Ook al is er nog geen beleid voor opgesteld, ga gewoon aan de slag. De energietransitie komt op stoom en de overheid stimuleert deze met verschillende regelingen. Een belangrijke regeling voor sportaccommodaties, de BOSA, loopt in 2024 af. Des te meer reden om het nu te doen. En met de verduurzaming van bestaande zwembaden zetten we echt grote stappen in de energietransitie.”

Nemen jullie deze zomer zelf ook nog ergens een duik?

Anton: “Ik woon aan een plas en zal daar zeker op warme dagen een frisse duik nemen.”

Guido: “Dat zal de achtertuin worden om af te koelen van het verbouwen en verduurzamen van mijn eigen woning. Ik kijk er wel naar uit om eind van het jaar een paar CO2-neutrale baantjes te trekken in de Swaneburg.”